---
title: "पुनर्जन्म विश्वकोश: मागील जन्म, कर्म, प्रतिगमन आणि संशोधन"
url: "https://reincarnatiopedia.com/mr/%e0%a4%aa%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%9c%e0%a4%a8%e0%a5%8d%e0%a4%ae-%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%b6%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%b6/"
date_published: "2026-09-24T18:31:47+00:00"
date_modified: "2026-09-24T18:31:47+00:00"
author: "Maris Dreshmanis"
language: "mr-IN"
site: "पुनर्जन्मपीडिया (https://reincarnatiopedia.com/mr/)"
license: "© 2026 Reincarnatiopedia / Maris Dreshmanis. All rights reserved. Cite with a link to the source URL."
---

# पुनर्जन्म विश्वकोश: मागील जन्म, कर्म, प्रतिगमन आणि संशोधन

पुनर्जन्म विश्वकोश हेच आहे जे तुम्ही आता वाचत आहात. [पुनर्जन्मपीडिया](https://reincarnatiopedia.com/mr/%e0%a4%aa%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%9c%e0%a4%a8%e0%a5%8d%e0%a4%ae%e0%a4%aa%e0%a5%80%e0%a4%a1%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a4%be-%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%af/) मागील जन्मांबद्दलची सर्व महत्त्वाची माहिती एकाच ठिकाणी एकत्र आणते: पुनर्जन्म म्हणजे काय, विविध लोक कशावर विश्वास ठेवतात, शास्त्रज्ञांना काय आढळले आहे, प्रतिगमन कसे होते आणि तुमच्या भाषेत बोलणारा तज्ञ कुठे शोधायचा.

लोक अनेकदा प्रकल्पाचे नाव लक्षात ठेवत नाहीत. पण त्यांना आठवते की ‘पुनर्जन्माबद्दलचा एखादा विश्वकोश होता’. म्हणूनच हे पान प्रवेशद्वार आहे. येथून तुम्ही कोणत्याही विभागात जाऊ शकता: लेख, संकल्पनांचा शब्दकोश, पुस्तके आणि तज्ञांची निर्देशिका.

## थोडक्यात: या विश्वकोशात काय आहे

- पुनर्जन्म आणि मागील जन्मांबद्दलच्या मुख्य प्रश्नांची सोपी उत्तरे.
- पुनर्जन्माच्या कल्पनेचा इतिहास: भारत, प्राचीन ग्रीस, बौद्ध धर्म, कबाला, स्पिरिटिझम.
- संशोधन: मागील जन्म आठवणारी मुले, प्रतिगमन, ‘जन्मांदरम्यानचे जीवन’.
- मुख्य संशोधक आणि त्यांची पुस्तके.
- संकल्पनांचा शब्दकोश: कर्म, आत्मा, मागील जन्म, प्रतिगमन, पुनर्जन्मशास्त्र.
- तज्ञ कसा निवडावा आणि तुमच्या भाषेत [तज्ञांची निर्देशिका](https://reincarnatiopedia.com/directory/?lang=mr).

## पुनर्जन्म म्हणजे काय?

पुनर्जन्म म्हणजे शरीराच्या मृत्यूनंतर व्यक्तीचा आत्मा किंवा चेतना नवीन शरीरात पुन्हा जन्माला येते अशी कल्पना. यासाठी इतर नावे: देहांतर, पुनर्जन्म, आत्म्याचे स्थलांतर. वैज्ञानिक आणि तात्विक साहित्यात ‘मेटेम्पसायकोसिस’ हा शब्द आढळतो.

मागील जन्म म्हणजे आत्मा सध्याच्या जन्मापूर्वी जगला असे मानले जाते ते जीवन. मागील जन्माची आठवण म्हणजे अशा प्रतिमा, भावना आणि ज्ञान जे व्यक्ती या जन्माच्या अनुभवाने स्पष्ट करू शकत नाही.

अधिक माहितीसाठी — पुनर्जन्म म्हणजे काय आणि विज्ञान त्याबद्दल काय जाणते या लेखात आणि «पुनर्जन्म» या विकी-लेखात वाचा.

## पुनर्जन्मावर कोण विश्वास ठेवते: कल्पनेचा इतिहास

पुनर्जन्माची कल्पना सर्वात प्राचीन कल्पनांपैकी एक आहे. ती वेगवेगळ्या लोकांमध्ये एकमेकांपासून स्वतंत्रपणे उदयास आली.

- भारत. हिंदू धर्मात आत्मा जन्म आणि मृत्यूच्या चक्रातून जातो — याला संसार म्हणतात. मनुष्य जे करतो ते त्याच्याकडे परत येते — हे कर्म आहे. ध्येय म्हणजे या चक्रातून मुक्ती, मोक्ष. भगवद्गीतेत म्हटले आहे: ज्याप्रमाणे मनुष्य जुने वस्त्र काढून नवीन वस्त्र परिधान करतो, त्याचप्रमाणे आत्मा जुने शरीर सोडून नवीन शरीरात प्रवेश करतो.
- बौद्ध धर्म. बुद्धांनी पुनर्जन्माबद्दल शिकवले, परंतु अविनाशी आत्म्याशिवाय: जीवनातून जीवनात चेतना आणि कर्माचा प्रवाह जातो. तिबेटमध्ये आजही दलाई लामांसारख्या शिक्षकांच्या पुनर्जन्माचा शोध घेतला जातो आणि त्यांना मान्यता दिली जाते.
- जैन धर्म आणि शीख धर्म. हे देखील जन्मचक्र आणि कर्माबद्दल शिकवतात.
- प्राचीन ग्रीस. पायथागोरसने आत्म्याच्या स्थलांतराबद्दल शिकवले. प्लेटो ‘रिपब्लिक’मध्ये एरच्या मिथकाची कथा सांगतो — एक योद्धा ज्याने पाहिले की आत्मा नवीन जीवन कसे निवडतात.
- कबाला. ज्यू गूढवादात ‘गिलगुल’ — आत्म्याच्या चक्राबद्दलचे शिक्षण आहे.
- मध्य पूर्वेतील ड्रुझ लोक मानतात की मृत्यूनंतर लगेच आत्मा नवीन व्यक्तीमध्ये जन्माला येतो.
- स्पिरिटिझम. फ्रान्समध्ये, ॲलन कार्डेकने 1857 मध्ये ‘द स्पिरिट्स बुक’ प्रकाशित केले. आज स्पिरिटिझम विशेषतः ब्राझीलमध्ये प्रचलित आहे.
- पश्चिम आफ्रिकेतील अनेक लोक आणि उत्तर अमेरिकेतील मूळ लोक देखील मानतात की मृत व्यक्ती त्यांच्याच वंशात पुन्हा जन्माला येतात.

ख्रिश्चन धर्म आणि इस्लामच्या मुख्य प्रवाहामध्ये पुनर्जन्माचे शिक्षण स्वीकारले जात नाही. परंतु अनेक श्रद्धाळू लोकांना तरीही या विषयात रस असतो आणि ते प्रश्न विचारतात.

कर्म आणि पुनर्जन्म कसे संबंधित आहेत, ते कर्म आणि पुनर्जन्म या लेखात वाचा.

## संशोधन काय सांगते?

पुनर्जन्माचा थेट वैज्ञानिक पुरावा नाही. परंतु अशी काही संशोधने आहेत ज्यांनी मागील जन्मांच्या आठवणींचा गंभीरपणे अभ्यास केला आहे. येथे तीन मुख्य दिशा आहेत.

### मागील जन्म आठवणारी मुले

सर्वात प्रसिद्ध संशोधन व्हर्जिनिया विद्यापीठातील (यूएसए) मानसोपचारतज्ञ इयान स्टीव्हन्सन यांनी केले. 1960 च्या दशकापासून त्यांनी जगभर प्रवास करून मुलांच्या मागील जन्मांच्या कथा नोंदवल्या: भारत, श्रीलंका, लेबनॉन, तुर्की, थायलंड आणि अलास्का येथील ट्लिंगिट लोकांमध्ये. त्यांनी मुलांनी सांगितलेली नावे, ठिकाणे आणि घटना तपासल्या. त्यांच्या संग्रहात 2500 हून अधिक प्रकरणे आहेत. पहिले पुस्तक — «ट्वेन्टी केसेस सजेस्टिव्ह ऑफ रीइन्कार्नेशन» (1966). «रीइन्कार्नेशन अँड बायोलॉजी» (1997) या पुस्तकात त्यांनी मुलांच्या जन्माच्या खुणांची तुलना मृत व्यक्तींच्या जखमांशी केली, ज्याबद्दल मुलांनी सांगितले होते.

स्टीव्हन्सनचे कार्य बाल मानसोपचारतज्ञ जिम टक्कर पुढे चालवत आहेत. त्यांची पुस्तके — «लाईफ बिफोर लाईफ» आणि «रिटर्न टू लाईफ». साधारणपणे मुले 2-4 वर्षांच्या वयात मागील जन्माबद्दल बोलू लागतात आणि 6-7 वर्षांपर्यंत या कथा कमी होतात.

अधिक माहिती: मागील जन्म आठवणारी मुले.

### मागील जन्मातील प्रतिगमन

प्रतिगमन ही एक अशी पद्धत आहे जिथे व्यक्ती आरामशीर अवस्थेत, अनेकदा संमोहनच्या मदतीने, भूतकाळातील घटना, ज्यात मागील जन्मांचा समावेश आहे, आठवते. 1970 च्या दशकात मानसशास्त्रज्ञ हेलेन वॅम्बॅक यांनी एक हजारहून अधिक स्वयंसेवकांसह गट सत्रे घेतली. बहुतेकांनी प्रसिद्ध व्यक्तींचे जीवन नव्हे, तर शेतकरी आणि कारागिरांचे साधे जीवन वर्णन केले. मानसोपचारतज्ञ ब्रायन वाईस यांच्या «मेनी लाईव्ह्स, मेनी मास्टर्स» (1988) या पुस्तकानंतर प्रतिगमन मोठ्या प्रमाणावर ज्ञात झाले.

अधिक माहिती: मागील जन्मातील प्रतिगमन म्हणजे काय, सत्र कसे होते आणि विकी-लेख «मागील जन्मातील प्रतिगमन».

### जन्मांदरम्यानचे जीवन

संमोहनोपचारतज्ञ मायकल न्यूटन (1931–2016) यांनी मागील जन्मांचे नव्हे, तर जन्मांदरम्यानच्या वेळेबद्दल व्यक्तीला काय आठवते याचे वर्णन केले. त्यांची पुस्तके — «जर्नी ऑफ सोल्स» (1994) आणि «डेस्टिनी ऑफ सोल्स» (2000). त्यांत आज अनेक लोकांना ज्ञात असलेल्या संकल्पना उदयास आल्या: आत्म्यांचे जग, आत्म्यांचा गट, आध्यात्मिक मार्गदर्शक. त्यांचे विद्यार्थी न्यूटन इन्स्टिट्यूटमध्ये तयार होतात. डॉलोरेस कॅनन (1931–2014) यांनी स्वतःची संमोहन तंत्र, QHHT, तयार केले.

अधिक माहिती: [मायकल न्यूटन आणि जन्मांदरम्यानचे जीवन](https://reincarnatiopedia.com/mr/%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%af%e0%a4%95%e0%a4%b2-%e0%a4%a8%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a5%82%e0%a4%9f%e0%a4%a8/), मायकल न्यूटनवरील विकी-लेख, डॉलोरेस कॅननची पद्धत.

### शंकांबद्दल प्रामाणिकपणे

संशयवादी शास्त्रज्ञ म्हणतात: स्मरणशक्ती कल्पना, वाचलेली पुस्तके, चित्रपट आणि सूचना मिसळू शकते. संमोहनखाली व्यक्ती ‘आठवू’ शकते जे कधी घडलेच नाही. मला वाटते की हे प्रत्येकाला माहित असणे आवश्यक आहे. एक चांगला विश्वकोश चमत्कारांचे वचन देत नाही. तो तथ्ये, संशोधन आणि विविध मते दर्शवतो आणि निष्कर्ष तुम्ही स्वतः काढता.

## मुख्य संशोधक आणि पुस्तके

- इयान स्टीव्हन्सन (1918–2007) — मानसोपचारतज्ञ, व्हर्जिनिया विद्यापीठ. मागील जन्म आठवणाऱ्या मुलांची प्रकरणे. «ट्वेन्टी केसेस सजेस्टिव्ह ऑफ रीइन्कार्नेशन».
- जिम टक्कर — बाल मानसोपचारतज्ञ, स्टीव्हन्सनचे उत्तराधिकारी. «लाईफ बिफोर लाईफ».
- हेलेन वॅम्बॅक (1925–1985) — मानसशास्त्रज्ञ. एक हजारहून अधिक स्वयंसेवकांसह गट प्रतिगमन.
- ब्रायन वाईस — मानसोपचारतज्ञ. «मेनी लाईव्ह्स, मेनी मास्टर्स».
- मायकल न्यूटन (1931–2016) — संमोहनोपचारतज्ञ. «जर्नी ऑफ सोल्स», «डेस्टिनी ऑफ सोल्स».
- डॉलोरेस कॅनन (1931–2014) — संमोहनोपचारतज्ञ, QHHT तंत्राची निर्माती. «बिटवीन डेथ अँड लाईफ».
- हॅन्स टेन डॅम — डच संशोधक आणि प्रतिगमन थेरपीचे शिक्षक. अधिक माहिती — विकीमध्ये: हॅन्स टेन डॅम.
- मॅरिस ड्रेगमनिस — पुनर्जन्मशास्त्रज्ञ, पुनर्जन्मशास्त्राचे आणि पुनर्जन्मपीडियाचे संस्थापक. पुस्तके.

## शब्दकोश: मुख्य संकल्पना

- पुनर्जन्म — पूर्वीच्या शरीराच्या मृत्यूनंतर आत्म्याचा नवीन शरीरात जन्म.
- कर्म — कारण आणि परिणामाचा नियम: व्यक्तीची कृत्ये आणि भावना त्याच्या भविष्यातील घटना आणि जीवनावर परिणाम करतात.
- आत्मा — या शिक्षणानुसार, व्यक्तीमधील तो भाग जो एका जीवनातून दुसऱ्या जीवनात जातो. अधिक माहिती: आत्मा म्हणजे काय.
- मागील जन्म — आत्म्याने सध्याच्या जन्मापूर्वी जगलेले जीवन.
- प्रतिगमन — एक पद्धत, ज्याद्वारे व्यक्ती भूतकाळ, ज्यात मागील जन्मांचा समावेश आहे, आठवते.
- जन्मांदरम्यानचे जीवन — न्यूटनच्या वर्णनानुसार, आत्मा अवतार घेण्यापूर्वी आत्म्यांच्या जगात घालवतो तो वेळ.
- पुनर्जन्मशास्त्र — मागील जन्मांच्या आठवणींवर काम करण्याची एक दिशा. मी, मॅरिस ड्रेगमनिस, याची स्थापना केली.
- पुनर्जन्मशास्त्रज्ञ — एक तज्ञ जो व्यक्तीला मागील जन्म आठवण्यास आणि ते सध्याच्या जन्माशी कसे संबंधित आहेत हे समजून घेण्यास मदत करतो. अधिक माहिती: पुनर्जन्मशास्त्रज्ञ.

## मागील जन्म कसा आठवावा आणि तज्ञ कसा निवडावा?

मागील जन्म प्रतिगमनाच्या मदतीने आठवता येतो. हे तज्ञासोबत करणे सोपे आणि शांत असते. येथे काय करावे, पायरी-पायरीने.

1. सत्र कसे होते हे वाचा, जेणेकरून काय अपेक्षा करावी हे तुम्हाला कळेल.
2. [तज्ञांची निर्देशिका](https://reincarnatiopedia.com/directory/?lang=mr) उघडा आणि तुमच्या भाषेत बोलणाऱ्या तज्ञांना निवडा.
3. 3-4 तज्ञांकडे सत्र घ्या. त्यानंतर, तुमच्या प्रश्नांवर अधिक सखोल काम करण्यासाठी तुम्हाला जो सर्वात जास्त आवडला त्याला निवडा.
4. तज्ञाला थेट विचारा: कुठे शिक्षण घेतले, किती वर्षे काम केले, सत्र कसे होते, किती खर्च येतो.

आमची निर्देशिका शाळांच्या वेबसाइट्सपेक्षा कशी वेगळी आहे? शाळा फक्त त्यांच्या पदवीधरांना दाखवतात. त्यांना प्रतिस्पर्धी का दाखवायचे? आणि आम्ही सर्व तज्ञांना एकत्र करतो: सर्व मराठी भाषिक, सर्व इंग्रजी भाषिक, सर्व चीनी भाषिक, कोणत्याही शाळेतून. सध्या निर्देशिकेत 5,602 तज्ञ आहेत. तुम्ही कोणालाही निवडू शकता, फक्त आमच्या पदवीधरांनाच नाही.

अधिक माहिती: प्रतिगमन तज्ञ कसा निवडावा आणि प्रतिगमन धोकादायक आहे का: सत्य आणि मिथके.

## पुनर्जन्मपीडिया म्हणजे काय?

पुनर्जन्मपीडिया — पुनर्जन्म आणि मागील जन्मांबद्दलचा एक बहुभाषिक विश्वकोश आहे. मी, मॅरिस ड्रेगमनिस, या प्रकल्पाची स्थापना केली. या विश्वकोशाच्या 311 भाषिक वेबसाइट्स आहेत. यात लेख, संकल्पनांचा विकी-विश्वकोश, ज्ञान आलेख आणि तज्ञांची निर्देशिका यांचा समावेश आहे. प्रकल्पाबद्दल अधिक माहिती — [«पुनर्जन्मपीडिया म्हणजे काय?»](https://reincarnatiopedia.com/mr/%e0%a4%aa%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%9c%e0%a4%a8%e0%a5%8d%e0%a4%ae%e0%a4%aa%e0%a5%80%e0%a4%a1%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a4%be-%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%af/) या लेखात.

हा प्रकल्प सध्या बांधकाम अवस्थेत आहे. जसे एखादे घर ज्यामध्ये अजून सर्व खिडक्या बसवल्या नाहीत. नवीन विभाग उघडल्यावर आम्ही तुम्हाला आमंत्रित करू शकू यासाठी नोंदणी करा. आम्ही फक्त नोंदणी केलेल्यांनाच लिहू शकू. [नोंदणी करा](https://reincarnatiopedia.com/login).

## वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

### पुनर्जन्म अस्तित्वात आहे का?

हे वैज्ञानिकदृष्ट्या सिद्ध करणे अजून कोणालाही शक्य झाले नाही. परंतु हजारो नोंदवलेली प्रकरणे आहेत, विशेषतः लहान मुलांच्या कथा, ज्या संशोधक सामान्य कारणांनी स्पष्ट करू शकले नाहीत. कशावर विश्वास ठेवायचा हे तुम्हाला ठरवायचे आहे.

### मागील जन्म स्वतःहून आठवता येतो का?

काही लोकांना स्वतःहून आठवते: स्वप्नात, ध्यानात, पहिल्याच नजरेत परिचित वाटणाऱ्या ठिकाणी. परंतु अनुभवी तज्ञासोबत हे अधिक शांत आणि स्पष्ट होते. मागील जन्मांच्या आठवणींची चिन्हे आणि मी मागील जन्मी कोण होते — कसे जाणून घ्यावे हा लेख पहा.

### प्रतिगमन धोकादायक आहे का?

प्रतिगमन म्हणजे स्मरणशक्ती आणि भावनांवर काम करणे. कधीकधी तीव्र भावना वर येतात. म्हणूनच अनुभवी तज्ञ निवडणे आणि त्याला तुमच्या स्थितीबद्दल आधीच सांगणे महत्त्वाचे आहे. अधिक माहिती: प्रतिगमन कशासाठी धोकादायक आहे.

### पुनर्जन्म आत्म्याच्या स्थलांतरापेक्षा कसा वेगळा आहे?

सामान्य बोलण्यात हे एकच आहे. तत्वज्ञानात ‘आत्म्याचे स्थलांतर’ आणि ‘मेटेम्पसायकोसिस’ कधीकधी आत्म्याचा केवळ मानवातच नव्हे, तर प्राण्यांमध्येही संक्रमण होण्याला म्हणतात.

### पुनर्जन्माबद्दल वाचायला कुठून सुरुवात करावी?

इयान स्टीव्हन्सनच्या मुलांवरील पुस्तकांपासून आणि मायकल न्यूटनच्या «जर्नी ऑफ सोल्स» पासून सुरुवात करा. आणि या वेबसाइटवर — मुलांच्या आठवणींबद्दल आणि प्रतिगमनाबद्दलच्या लेखांपासून.

### हा विश्वकोश पुन्हा कसा शोधायचा?

शोधामध्ये «पुनर्जन्म विश्वकोश» किंवा «पुनर्जन्मपीडिया» हे नाव टाइप करा. किंवा या पृष्ठाला बुकमार्क करा किंवा नोंदणी करा.

## हे देखील वाचा

- [कर्मिक संबंध](https://reincarnatiopedia.com/mr/%e0%a4%86%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%ae%e0%a4%bf%e0%a4%95-%e0%a4%97%e0%a4%9f-%e0%a4%95%e0%a5%81%e0%a4%9f%e0%a5%81%e0%a4%82%e0%a4%ac/)
- [मृत्यूनंतरचे जीवन: आत्म्यासोबत काय होते](https://reincarnatiopedia.com/mr/%e0%a4%86%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%ae%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%9a%e0%a4%be-%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%b8/)
- [तज्ञांची निर्देशिका](https://reincarnatiopedia.com/directory/?lang=mr)

*लेखक: मॅरिस ड्रेगमनिस, पुनर्जन्मशास्त्रज्ञ, पुनर्जन्मपीडियाचे संस्थापक. तपासणी: सप्टेंबर 2026.*

---

Source: [पुनर्जन्म विश्वकोश: मागील जन्म, कर्म, प्रतिगमन आणि संशोधन](https://reincarnatiopedia.com/mr/%e0%a4%aa%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%9c%e0%a4%a8%e0%a5%8d%e0%a4%ae-%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%b6%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%b6/) — पुनर्जन्मपीडिया, Maris Dreshmanis. License: © 2026 Reincarnatiopedia / Maris Dreshmanis. All rights reserved. Cite with a link to the source URL.