སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་མཛོད་ནི་ཁྱེད་ཀྱིས་ད་ལྟ་ཀློག་བཞིན་པ་འདི་རེད། རེ་ཨིན་ཀར་ན་ཙི་ཨོ་རིག་མཛོད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་གལ་ཆེ་བ་ཚང་མ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཡོད། དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ཟེར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། མི་རིགས་མི་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གང་ལ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་པ། ཚན་རིག་པ་ཚོས་གང་རྙེད་པ། སྔོན་བྱུང་དྲན་གསོ་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ། ཁྱེད་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཤོད་མཁན་གྱི་ཆེད་ལས་པ་ཞིག་གང་ནས་རྙེད་ཐུབ་པ་བཅས་ཡོད།
མི་རྣམས་ཀྱིས་ལས་གཞི་འདིའི་མིང་བློ་ལ་འཛིན་རྒྱུ་དཀའ་མོ་ཡོང་གི་ཡོད། འོན་ཀྱང་། «སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་མཛོད་ཅིག་ཡོད་པ་»དེ་བློ་ལ་ངེས་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཤོག་ངོས་འདི་ནི་ནང་འགྲོ་སའི་སྒོ་མོ་ཡིན། འདི་ནས་ཁྱེད་རང་དུམ་བུ་གང་དུ་ཡང་འགྲོ་ཐུབ། དཔེར་ན་། རྩོམ་ཡིག་དང་། གོ་དོན་གྱི་ཚིག་མཛོད། དཔེ་དེབ། ཆེད་ལས་པ་ཁག་གི་ཐོ་གཞུང་བཅས་སོ།
མདོར་བསྡུས་ན། མཛོད་འདིའི་ནང་དུ་གང་ཡོད་དམ།
- སྐྱེ་བ་སྔ་མ་དང་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་སྐོར་གྱི་དྲི་བ་གལ་ཆེ་ཤོས་རྣམས་ལ་ལན་གསལ་པོ་ཡོད།
- སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་བསམ་བློའི་ལོ་རྒྱུས། དཔེར་ན། རྒྱ་གར་དང་། གྷི་རི་སི་གནའ་བོ། ནང་ཆོས། ཀབ་བྷ་ལ། སྤི་རི་ཏི་སིམ་བཅས་སོ།
- ཞིབ་འཇུག དཔེར་ན། སྐྱེ་བ་སྔ་མ་དྲན་པའི་བྱིས་པ་དང་། སྔོན་བྱུང་དྲན་གསོ། «སྐྱེ་བ་གཉིས་བར་གྱི་འཚོ་བ་»བཅས་སོ།
- ཞིབ་འཇུག་པ་གཙོ་བོ་དང་ཁོང་ཚོའི་དཔེ་དེབ།
- གོ་དོན་གྱི་ཚིག་མཛོད། དཔེར་ན། ལས་འབྲས་དང་། རྣམ་ཤེས། སྐྱེ་བ་སྔ་མ། སྔོན་བྱུང་དྲན་གསོ། སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་རིག་པ་བཅས་སོ།
- ཆེད་ལས་པ་ཞིག་ཇི་ལྟར་འདེམས་དགོས་པ་དང་། ཁྱེད་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཤོད་མཁན་གྱི་ ཆེད་ལས་པ་ཁག་གི་ཐོ་གཞུང་ བཅས་སོ།
སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ཟེར་བ་དེ་གང་རེད།
སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ཟེར་བ་ནི་ལུས་ཤི་རྗེས་མི་ཞིག་གི་རྣམ་ཤེས་སམ་བླ་གསར་པའི་ལུས་ཤིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་བསམ་ཚུལ་ཞིག་རེད། འདི་ལ་མིང་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་བརྗེ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ། རྣམ་ཤེས་བརྗེ་སྤོར་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་ཆོག ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་དཔེ་དེབ་ནང་དུ་ «མེ་ཊེམ་སྤི་ཁོ་སི་» (metempsychosis) ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་ཡང་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད།
སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ཟེར་བ་ནི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་ད་ལྟའི་སྐྱེ་བ་མ་བླངས་གོང་དུ་བརྒྱུད་མྱོང་བའི་འཚོ་བ་དེ་རེད། སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་དྲན་པ་ཟེར་བ་ནི་མི་ཞིག་གིས་ད་ལྟའི་མྱོང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གསལ་བཤད་བྱེད་མི་ཐུབ་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། ཚོར་བ། ཤེས་བྱ་བཅས་ལ་ཟེར།
ཞིབ་ཕྲ་ཤེས་འདོད་ན། སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ཟེར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་ཚན་རིག་གིས་དེའི་སྐོར་གང་ཤེས་པ་ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་དང་། ཝི་ཀི་རྩོམ་ཡིག་ «སྐྱེ་བ་སྔ་མ་» ཞེས་པར་གཟིགས།
གང་དུ་སྐྱེ་བ་སྔ་མར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་དམ། བསམ་བློའི་ལོ་རྒྱུས།
སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་བསམ་བློ་ནི་གནའ་བོའི་བསམ་བློ་ཞིག་ཡིན་ལ། མི་རིགས་མི་འདྲ་བ་དག་གི་ནང་དུ་རང་འགར་བྱུང་བ་ཞིག་རེད།
- རྒྱ་གར། ཧིན་དྷུ་ཆོས་ལུགས་ནང་དུ་རྣམ་ཤེས་ནི་སྐྱེ་འཆིའི་འཁོར་བ་སྟེ་སཾ་སཱ་ར་བརྒྱུད་ཀྱི་ཡོད། མི་ཞིག་གིས་གང་བྱས་པ་དེ་རང་ལ་ལོག་ཡོང་བ་དེ་ནི་ལས་འབྲས་རེད། དམིགས་ཡུལ་ནི་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བ་སྟེ་མོག་ཤ་རེད། བྷ་ག་ཝ་དྷི་གྷི་ཏ་ནང་དུ་མི་ཞིག་གིས་གྱོན་པ་རྙིང་པ་ཕུད་ནས་གསར་པ་གྱོན་པ་བཞིན་དུ། རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་ལུས་རྙིང་པ་བཞག་ནས་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་ཞེས་བཤད་ཡོད།
- ནང་ཆོས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མའི་སྐོར་གསུངས་པ་མ་ཟད། འོན་ཀྱང་འགྱུར་བ་མེད་པའི་རྣམ་ཤེས་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ནས་སྐྱེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་རྣམ་ཤེས་དང་ལས་འབྲས་ཀྱི་རྒྱུན་ཡིན་པར་གསུངས། བོད་དུ་ད་ལྟའང་དགེ་རྒན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སྲིད་དཔེར་ན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལྟ་བུ་འཚོལ་ཞིབ་དང་ངོས་འཛིན་བྱེད་བཞིན་ཡོད།
- ཇེ་ནི་སིམ་དང་སིག་ཁི་སིམ། ཁོང་ཚོས་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་འཁོར་བ་དང་ལས་འབྲས་ཀྱི་སྐོར་གསུངས་ཡོད།
- གྷི་རི་སི་གནའ་བོ། རྣམ་ཤེས་བརྗེ་སྤོར་གྱི་སྐོར་པེ་ཐ་གོ་ར་སི་ (Pythagoras) ཡིས་བསླབས་ཡོད། པི་ལེ་ཊོ་ (Plato) ཡིས་ «རྒྱལ་ཁབ་» ནང་དུ་ཨེར་ (Er) ཞེས་པའི་དམག་མི་ཞིག་གི་གཏམ་རྒྱུད་བཤད་ཡོད། ཁོང་གིས་རྣམ་ཤེས་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་གསར་པ་ཇི་ལྟར་འདེམས་པ་མཐོང་ཡོད།
- ཀབ་བྷ་ལ། ཇིའུ་ཡི་གསང་བའི་ཆོས་ལུགས་ནང་དུ་ «གིལ་གུལ་» (gilgul) ཞེས་པའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་རྒྱུན་གྱི་བསླབ་བྱ་ཞིག་ཡོད།
- ཤར་གླིང་དཀྱིལ་མའི་དྷུ་རུ་ཛི་ (Druze) མི་རིགས་ཀྱིས་རྣམ་ཤེས་ཤི་མ་ཐག་མི་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
- སྤི་རི་ཏི་སིམ། ཧྥ་རན་སིར་ཨ་ལན་ཁར་དྷེག་ (Allan Kardec) གིས་ 1857 ལོར་ «བླ་ཡི་དཔེ་དེབ་» བཏོན་ཡོད། ད་ལྟ་སྤི་རི་ཏི་སིམ་ནི་བྷ་ར་ཛིལ་ (Brazil) ནང་དུ་ཁྱབ་ཆེ་ཤོས་རེད།
- ནུབ་ཨ་ཧྥི་རི་ཀའི་མི་རིགས་མང་པོ་དང་། བྱང་ཨ་མེ་རི་ཀའི་ཡུལ་མི་གནའ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཤི་བ་རྣམས་རང་གི་རིགས་རྒྱུད་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
ཡེ་ཤུ་ཆོས་ལུགས་དང་ཁ་ཆེ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྒྱུན་གཙོ་བོ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་བསླབ་བྱ་དེ་དང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མེད། འོན་ཀྱང་། དད་པ་ཅན་གྱི་མི་མང་པོ་ཞིག་ད་དུང་ཡང་བརྗོད་གཞི་འདིར་དོ་སྣང་བྱེད་པ་དང་དྲི་བ་འདོན་གྱི་ཡོད།
ལས་འབྲས་དང་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ཇི་ལྟར་འབྲེལ་བ་ཡོད་མེད་སྐོར་ ལས་འབྲས་དང་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ནང་དུ་གཟིགས།
ཞིབ་འཇུག་གིས་གང་བཤད་ཡོད་དམ།
སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ཡོད་པའི་ཚན་རིག་གི་ར་སྤྲོད་ཐད་ཀར་མེད། འོན་ཀྱང་། སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་དྲན་པ་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པར་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་དཔྱད་ཞིབ་འགའ་ཤས་ཡོད། འདི་ནི་དམིགས་བསལ་གྱི་ཁ་ཕྱོགས་གསུམ་གཙོ་བོ་དེ་ཡིན།
སྐྱེ་བ་སྔ་མ་དྲན་པའི་བྱིས་པ།
ཞིབ་འཇུག་གྲགས་ཆེ་ཤོས་དེ་ཨ་རིའི་ཝིར་ཇི་ནི་ཡ་ (Virginia) སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སེམས་ནད་སྨན་པ་ཨི་ཡན་སི་ཊི་ཝེན་སོན་ (Ian Stevenson) གྱིས་བྱས་ཡོད། ཁོང་གིས་ 1960 ལོ་ནས་བཟུང་འཛམ་གླིང་གི་ས་ཆ་མང་པོར་ཕེབས་ནས། རྒྱ་གར་དང་། ཤྲི་ལངྐ། ལི་བྷ་ནོན། ཏུར་ཀི། ཐའི་ལན་ཌི། ཨ་ལ་སི་ཀའི་ཊི་ལིན་ཀིཊ་ (Tlingit) མི་རིགས་བཅས་ཀྱི་བྱིས་པ་ཚོས་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་སྐོར་བཤད་པ་རྣམས་ཟིན་ཐོ་བཏབ་ཡོད། ཁོང་གིས་བྱིས་པ་ཚོས་བཤད་པའི་མིང་དང་། ས་ཆ། བྱུང་བ་བཅས་ཞིབ་བཤེར་བྱས་ཡོད། ཁོང་གི་ཡིག་ཚགས་ནང་དུ་གནས་ཚུལ་ 2500 ལྷག་ཡོད། དཔེ་དེབ་དང་པོ་ནི་ «སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ཡོད་པར་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཉི་ཤུ་» (1966) ཞེས་པ་དེ་རེད། «སྐྱེ་བ་སྔ་མ་དང་སྐྱེ་དངོས་རིག་པ་» (1997) ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་ནང་དུ་ཁོང་གིས་བྱིས་པ་ཚོའི་སྐྱེས་རྟགས་དང་། བྱིས་པ་ཚོས་བཤད་པའི་ཤི་ཟིན་པའི་མི་དེ་ཚོའི་རྨ་ཁ་བསྡུར་ཡོད།
སི་ཊི་ཝེན་སོན་གྱི་ལས་ཀ་དེ་བྱིས་པའི་སེམས་ནད་སྨན་པ་ཇིམ་ཊ་ཀར་ (Jim Tucker) གྱིས་མུ་མཐུད་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ཁོང་གི་དཔེ་དེབ་ནི་ «སྐྱེ་བ་མ་བླངས་གོང་གི་འཚོ་བ་» དང་ «འཚོ་བར་ལོག་ཡོང་བ་» བཅས་རེད། རྒྱུན་པར་བྱིས་པ་ཚོས་ལོ་ 2 ནས་ 4 བར་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་སྐོར་བཤད་འགོ་ཚུགས་པ་དང་། ལོ་ 6 ནས་ 7 བར་དེ་དག་མེད་པ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད།
ཞིབ་ཕྲ་ཤེས་འདོད་ན། སྐྱེ་བ་སྔ་མ་དྲན་པའི་བྱིས་པ་ ཞེས་པར་གཟིགས།
སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་སྔོན་བྱུང་དྲན་གསོ།
སྔོན་བྱུང་དྲན་གསོ་ཟེར་བ་ནི་མི་ཞིག་གིས་ལྷོད་པོར་བསྡད་ནས་། མང་ཆེ་བ་གཉིད་སྨན་གྱི་རོགས་རམ་ལ་བརྟེན་ནས་། སྔོན་བྱུང་གི་གནས་ཚུལ་དཔེར་ན་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ལྟ་བུ་དྲན་གསོ་བྱེད་ཐབས་ཤིག་རེད། 1970 ལོར་སེམས་ཁམས་རིག་པ་བ་ཧེ་ལེན་ཝམ་བྷ་ཁི་ (Helen Wambach) ཡིས་མི་ 1000 ལྷག་ལ་ཚོགས་ཆུང་གི་ལས་རིམ་བྱས་ཡོད། མང་ཆེ་བས་གྲགས་ཅན་མི་སྣའི་འཚོ་བ་མ་ཡིན་པར། ཞིང་པ་དང་ལག་ཤེས་པ་སྤྱིར་བཏང་གི་འཚོ་བ་བཤད་ཡོད། སྔོན་བྱུང་དྲན་གསོའི་སྐོར་དེ་སེམས་ནད་སྨན་པ་བྷ་རའི་ཡན་ཝའི་སི་ (Brian Weiss) ཡི་དཔེ་དེབ་ «སྐྱེ་བ་མང་པོ་དང་དགེ་རྒན་མང་པོ་» (1988) ཞེས་པ་དེ་བཏོན་རྗེས་སུ་རྒྱ་ཆེར་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཡོད།
ཞིབ་ཕྲ་ཤེས་འདོད་ན། སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་སྔོན་བྱུང་དྲན་གསོ་ཟེར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ལས་རིམ་ཞིག་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་དང་། ཝི་ཀི་རྩོམ་ཡིག་ «སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་སྔོན་བྱུང་དྲན་གསོ་» ཞེས་པར་གཟིགས།
སྐྱེ་བ་གཉིས་བར་གྱི་འཚོ་བ།
གཉིད་སྨན་སྨན་པ་མའེ་ཁེལ་ནིའུ་ཊོན་ (Michael Newton) (1931–2016) གྱིས་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་མ་ཡིན་པར། མི་ཞིག་གིས་སྐྱེ་བ་གཉིས་བར་གྱི་དུས་ཚོད་སྐོར་དྲན་གསོ་བྱེད་པ་དེ་བཤད་ཡོད། ཁོང་གི་དཔེ་དེབ་ནི་ «རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འགྲུལ་བཞུད་» (1994) དང་ «རྣམ་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་» (2000) བཅས་རེད། དེ་དག་གི་ནང་དུ་ད་ལྟ་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཤེས་པའི་གོ་དོན་དཔེར་ན་། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་པ། བླ་མའི་ལམ་སྟོན་པ་བཅས་བྱུང་ཡོད། ཁོང་གི་སློབ་མ་རྣམས་ ནིའུ་ཊོན་སློབ་གཉེར་ཁང་ གིས་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དྷོ་ལོ་རེས་ཁེ་ནོན་ (Dolores Cannon) (1931–2014) གྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་གཉིད་སྨན་གྱི་ལག་རྩལ་ QHHT བཟོས་ཡོད།
ཞིབ་ཕྲ་ཤེས་འདོད་ན། མའེ་ཁེལ་ནིའུ་ཊོན་དང་སྐྱེ་བ་གཉིས་བར་གྱི་འཚོ་བ་དང་། མའེ་ཁེལ་ནིའུ་ཊོན་གྱི་སྐོར་གྱི་ཝི་ཀི་རྩོམ་ཡིག་དང་། དྷོ་ལོ་རེས་ཁེ་ནོན་གྱི་ཐབས་ལམ་ བཅས་སོ།
ཐེ་ཚོམ་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་དྲང་པོ།
ཚན་རིག་པ་ཐེ་ཚོམ་ཅན་ཚོས་བཤད་རྒྱུར། དྲན་པ་ནི་བསམ་བློ་དང་། ཀློག་ཟིན་པའི་དཔེ་དེབ། གློག་བརྙན། མཛུབ་སྟོན་བཅས་འདྲེས་སྲིད། གཉིད་སྨན་གྱི་འོག་ཏུ་མི་ཞིག་གིས་མེད་པ་ཞིག་ «དྲན་གསོ་» བྱེད་སྲིད། ངས་འདི་ཚང་མས་ཤེས་དགོས་པར་བསམ། མཛོད་ཡག་པོ་ཞིག་གིས་ངོ་མཚར་གྱི་དམ་བཅའ་བྱེད་ཀྱི་མེད། དེས་དོན་དངོས་དང་། ཞིབ་འཇུག ལྟ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་བཅས་བསྟན་གྱི་ཡོད་ལ། མཇུག་བསྡོམས་ཁྱེད་རང་གིས་བྱེད་དགོས།
ཞིབ་འཇུག་པ་གཙོ་བོ་དང་དཔེ་དེབ།
- ཨི་ཡན་སི་ཊི་ཝེན་སོན་ (1918–2007) — སེམས་ནད་སྨན་པ། ཝིར་ཇི་ནི་ཡ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ། སྐྱེ་བ་སྔ་མ་དྲན་པའི་བྱིས་པའི་གནས་ཚུལ། «སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ཡོད་པར་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཉི་ཤུ་»།
- ཇིམ་ཊ་ཀར་ — བྱིས་པའི་སེམས་ནད་སྨན་པ། སི་ཊི་ཝེན་སོན་གྱི་ལས་ཀ་མུ་མཐུད་བྱེད་མཁན། «སྐྱེ་བ་མ་བླངས་གོང་གི་འཚོ་བ་»།
- ཧེ་ལེན་ཝམ་བྷ་ཁི་ (1925–1985) — སེམས་ཁམས་རིག་པ་བ། མི་ 1000 ལྷག་ལ་ཚོགས་ཆུང་གི་སྔོན་བྱུང་དྲན་གསོ་བྱས་ཡོད།
- བྷ་རའི་ཡན་ཝའི་སི་ — སེམས་ནད་སྨན་པ། «སྐྱེ་བ་མང་པོ་དང་དགེ་རྒན་མང་པོ་»།
- མའེ་ཁེལ་ནིའུ་ཊོན་ (1931–2016) — གཉིད་སྨན་སྨན་པ། «རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འགྲུལ་བཞུད་»། «རྣམ་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་»།
- དྷོ་ལོ་རེས་ཁེ་ནོན་ (1931–2014) — གཉིད་སྨན་སྨན་པ། QHHT ལག་རྩལ་གྱི་རྩོམ་པ་པོ། «འཆི་བ་དང་འཚོ་བའི་བར།»
- ཧན་སི་ཊེན་དྷམ་ (Hans ten Dam) — ཧོ་ལན་ཌིའི་ཞིབ་འཇུག་པ་དང་། སྔོན་བྱུང་དྲན་གསོའི་བཅོས་ཐབས་ཀྱི་དགེ་རྒན། ཞིབ་ཕྲ་ཝི་ཀི་ནང་དུ། ཧན་སི་ཊེན་དྷམ་ ཞེས་པར་གཟིགས།
- མ་རིས་དྷི་རེ་ཤི་མན་ནིས་ (Maris Dreshmanis) — སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་རིག་པ་བ། སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་རིག་པ་དང་རེ་ཨིན་ཀར་ན་ཙི་ཨོ་རིག་མཛོད་ཀྱི་གསར་འཛུགས་པ། དཔེ་དེབ།
ཚིག་མཛོད། གོ་དོན་གཙོ་བོ།
- སྐྱེ་བ་སྔ་མ། — ལུས་སྔ་མ་ཤི་རྗེས་རྣམ་ཤེས་ལུས་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པ།
- ལས་འབྲས། — རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད། མི་ཞིག་གི་བྱ་སྤྱོད་དང་ཚོར་བ་དག་གིས་ཁོང་གི་མ་འོངས་པའི་བྱུང་བ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ།
- རྣམ་ཤེས། — བསླབ་བྱ་འདི་ལྟར་ན། མི་ཞིག་གི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་ནས་སྐྱེ་བར་འཕོ་འགྱུར་འགྲོ་བ་དེ། ཞིབ་ཕྲ་ཤེས་འདོད་ན། རྣམ་ཤེས་ཟེར་བ་གང་ཡིན་པ་ ཞེས་པར་གཟིགས།
- སྐྱེ་བ་སྔ་མ། — རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་ད་ལྟའི་སྐྱེ་བ་མ་བླངས་གོང་དུ་བརྒྱུད་མྱོང་བའི་འཚོ་བ།
- སྔོན་བྱུང་དྲན་གསོ། — མི་ཞིག་གིས་སྔོན་བྱུང་དཔེར་ན་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ལྟ་བུ་དྲན་གསོ་བྱེད་ཐབས་ཤིག
- སྐྱེ་བ་གཉིས་བར་གྱི་འཚོ་བ། — ནིའུ་ཊོན་གྱི་གསལ་བཤད་ལྟར་ན། རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་གཉིས་བར་གྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་བསྐྱལ་བའི་དུས་ཚོད།
- སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་རིག་པ། — སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་དྲན་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་ཀའི་ཁ་ཕྱོགས་ཤིག དེ་ནི་ང་མ་རིས་དྷི་རེ་ཤི་མན་ནིས་ཀྱིས་གསར་འཛུགས་བྱས་པ་ཡིན།
- སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་རིག་པ་བ། — མི་ཞིག་གིས་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་དྲན་གསོ་བྱེད་པ་དང་། དེ་དག་ད་ལྟའི་སྐྱེ་བ་དང་ཇི་ལྟར་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་རྟོགས་པར་རོགས་བྱེད་མཁན་གྱི་ཆེད་ལས་པ་ཞིག ཞིབ་ཕྲ་ཤེས་འདོད་ན། སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་རིག་པ་བ་ ཞེས་པར་གཟིགས།
སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ཇི་ལྟར་དྲན་གསོ་བྱེད་པ་དང་། ཆེད་ལས་པ་ཞིག་ཇི་ལྟར་འདེམས་དགོས་སམ།
སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ནི་སྔོན་བྱུང་དྲན་གསོ་ལ་བརྟེན་ནས་དྲན་གསོ་བྱེད་ཐུབ། ཆེད་ལས་པ་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་བྱེད་ན་སླ་བ་དང་ཞི་འཇམ་ཡོང་གི་རེད། འདི་ནི་གོམ་པ་རེ་རེ་བཞིན་བྱེད་དགོས་པའི་བྱ་བ་དག་ཡིན།
- ལས་རིམ་ཞིག་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་ ཀློག་ནས་། གང་ཡོང་མིན་ཤེས་པར་བྱོས།
- ཆེད་ལས་པ་ཁག་གི་ཐོ་གཞུང་ ཕྱེ་ནས་། ཁྱེད་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཤོད་མཁན་དེ་དག་འདེམས་པར་བྱོས།
- ཆེད་ལས་པ་ 3 ནས་ 4 ཙམ་ལ་ལས་རིམ་ཞིག་ལ་ཕེབས་པར་བྱོས། དེ་ནས་ཁྱེད་ཀྱི་དྲི་བ་རྣམས་ལ་ཞིབ་འཇུག་ཟབ་མོ་བྱེད་ཆེད། ཁྱེད་ཀྱིས་དགའ་ཤོས་དེ་འདེམས་པར་བྱོས།
- ཆེད་ལས་པ་དེ་ལ་ཐད་ཀར་དྲི་བ། གང་དུ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་དང་། ལོ་ངོ་ག་ཚོད་ལས་ཀ་བྱས་པ། ལས་རིམ་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ། གོང་ག་ཚོད་ཡིན་པ་བཅས་དྲིས།
ང་ཚོའི་ཐོ་གཞུང་དེ་སློབ་གྲྭའི་དྲ་ཚིགས་དང་གང་གིས་ཁྱད་པར་འབྱེད་དམ། སློབ་གྲྭ་ཁག་གིས་རང་གི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཁོ་ན་བསྟན་གྱི་ཡོད། ཁོང་ཚོས་འགྲན་རྩོད་པ་ཚོ་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་དགོས་སམ། འོན་ཀྱང་། ང་ཚོས་ཆེད་ལས་པ་ཚང་མ་བསྡུ་རུབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དཔེར་ན། བོད་སྐད་ཤོད་མཁན་ཚང་མ་དང་། དབྱིན་སྐད་ཤོད་མཁན་ཚང་མ། རྒྱ་སྐད་ཤོད་མཁན་ཚང་མ། སློབ་གྲྭ་གང་ནས་ཡིན་རུང་། ད་ལྟ་ཐོ་གཞུང་ནང་དུ་ཆེད་ལས་པ་ 5 602 ཡོད། ཁྱེད་ཀྱིས་སུ་འདེམས་རུང་ཆོག་པ་ལས། ང་ཚོའི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན།
ཞིབ་ཕྲ་ཤེས་འདོད་ན། སྔོན་བྱུང་དྲན་གསོ་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཇི་ལྟར་འདེམས་པ་དང་། སྔོན་བྱུང་དྲན་གསོ་ཉེན་ཁ་ཡོད་དམ། དོན་དངོས་དང་གཏམ་རྒྱུད་ བཅས་སོ།
རེ་ཨིན་ཀར་ན་ཙི་ཨོ་རིག་མཛོད་ཟེར་བ་དེ་གང་རེད།
རེ་ཨིན་ཀར་ན་ཙི་ཨོ་རིག་མཛོད་ནི་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་དང་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་སྐོར་གྱི་སྐད་ཡིག་མང་པོའི་མཛོད་ཅིག་རེད། ལས་གཞི་འདི་ང་མ་རིས་དྷི་རེ་ཤི་མན་ནིས་ཀྱིས་གསར་འཛུགས་བྱས་པ་ཡིན། མཛོད་འདི་ལ་སྐད་ཡིག་ 311 ཀྱི་དྲ་ཚིགས་ཡོད། འདིའི་ནང་དུ་རྩོམ་ཡིག་དང་། གོ་དོན་གྱི་ཝི་ཀི་མཛོད། ཤེས་བྱའི་རི་མོ། ཆེད་ལས་པ་ཁག་གི་ཐོ་གཞུང་བཅས་འདུས། ལས་གཞི་འདིའི་སྐོར་ཞིབ་ཕྲ་ཤེས་འདོད་ན། «རེ་ཨིན་ཀར་ན་ཙི་ཨོ་རིག་མཛོད་ཟེར་བ་དེ་གང་རེད།» ཅེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ནང་དུ་གཟིགས།
ལས་གཞི་འདི་ད་ལྟ་བསྐྲུན་བཞིན་ཡོད། དཔེར་ན་སྒེའུ་ཁུང་ཚང་མ་མ་བསྒར་བའི་ཁང་པ་ཞིག་དང་འདྲ། དུམ་བུ་གསར་པ་ཁ་ཕྱེ་སྐབས་ང་ཚོས་ཁྱེད་རང་ལ་གདན་འདྲེན་ཞུ་ཆེད། ཐོ་འགོད་བྱེད་པར་བྱོས། ཐོ་འགོད་བྱས་པ་དེ་ཚོ་ཁོ་ན་ལ་ང་ཚོས་འབྲི་ཐུབ། ཐོ་འགོད་བྱེད་པ།
དྲི་བ་རྒྱུན་པ།
སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ཡོད་དམ།
ཚན་རིག་གི་ཐོག་ནས་ད་ལྟའི་བར་སུས་ཀྱང་ར་སྤྲོད་བྱེད་མ་ཐུབ། འོན་ཀྱང་། ཡིག་ཐོག་ཏུ་བཀོད་པའི་གནས་ཚུལ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་བྱིས་པ་ཆུང་ཆུང་ཚོས་བཤད་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་དག་ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོས་རྒྱུ་མཚན་སྤྱིར་བཏང་གིས་གསལ་བཤད་བྱེད་མ་ཐུབ། གང་ལ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་མིན་ཁྱེད་ཀྱི་ཐག་གཅོད་ཡིན།
རང་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་དྲན་གསོ་བྱེད་ཐུབ་བམ།
མི་འགའ་ཤས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱིས་དྲན་གསོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དཔེར་ན། རྨི་ལམ་ནང་དང་། སྒོམ་རྒྱག་སྐབས། མཐོང་མ་ཐག་རྒྱུས་མཚར་བའི་ས་ཆ་ཞིག་ཏུ་ལྟ་བུ། འོན་ཀྱང་། ཉམས་མྱོང་ཅན་གྱི་ཆེད་ལས་པ་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་བྱེད་ན་ཞི་འཇམ་དང་གསལ་པོ་ཡོང་གི་རེད། སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་དྲན་པའི་རྟགས་མཚན་ དང་། ང་སྐྱེ་བ་སྔ་མར་སུ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་ ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ལ་གཟིགས།
སྔོན་བྱུང་དྲན་གསོ་ཉེན་ཁ་ཡོད་དམ།
སྔོན་བྱུང་དྲན་གསོ་ནི་དྲན་པ་དང་ཚོར་བ་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་ཀ་ཞིག་རེད། སྐབས་རེ་ཚོར་བ་དྲག་པོ་འབྱུང་སྲིད། དེར་བརྟེན་ཉམས་མྱོང་ཅན་གྱི་ཆེད་ལས་པ་ཞིག་འདེམས་པ་དང་། སྔོན་ཚུད་ནས་ཁོང་ལ་རང་གི་གནས་སྟངས་སྐོར་བཤད་རྒྱུ་གལ་ཆེ། ཞིབ་ཕྲ་ཤེས་འདོད་ན། སྔོན་བྱུང་དྲན་གསོ་ལ་ཉེན་ཁ་གང་ཡོད་པ་ ཞེས་པར་གཟིགས།
སྐྱེ་བ་སྔ་མ་དང་རྣམ་ཤེས་བརྗེ་སྤོར་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་གང་ཡོད་དམ།
སྤྱིར་བཏང་གི་སྐད་ཆའི་ནང་དུ་འདི་གཉིས་གཅིག་པ་རེད། ལྟ་གྲུབ་ནང་དུ་ «རྣམ་ཤེས་བརྗེ་སྤོར་» དང་ «མེ་ཊེམ་སྤི་ཁོ་སི་» (metempsychosis) ཞེས་པ་ནི་རྣམ་ཤེས་མི་ཁོ་ནར་མ་ཡིན་པར་སེམས་ཅན་དུ་ཡང་འགྲོ་བར་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།
སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་སྐོར་གང་ནས་ཀློག་འགོ་ཚུགས་དགོས་སམ།
ཨི་ཡན་སི་ཊི་ཝེན་སོན་གྱི་བྱིས་པའི་སྐོར་གྱི་དཔེ་དེབ་དང་། མའེ་ཁེལ་ནིའུ་ཊོན་གྱི་ «རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འགྲུལ་བཞུད་» ནས་འགོ་ཚུགས་པར་བྱོས། དྲ་ཚིགས་འདིའི་ནང་དུ། བྱིས་པའི་དྲན་པ་ དང་། སྔོན་བྱུང་དྲན་གསོ་ ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ནས་འགོ་ཚུགས་པར་བྱོས།
མཛོད་འདི་སླར་ཡང་ཇི་ལྟར་རྙེད་ཐུབ་བམ།
འཚོལ་བཤེར་ནང་དུ་ «སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་མཛོད་» ཅེས་པའམ་ «རེ་ཨིན་ཀར་ན་ཙི་ཨོ་རིག་མཛོད་» ཅེས་པའི་མིང་བཀོད་པར་བྱོས། ཡང་ན་། ཤོག་ངོས་འདི་དྲན་རྟགས་སུ་བཞག་པའམ་ཐོ་འགོད་བྱེད་ན་ལེགས།
ཡང་ཀློག་པར་བྱོས།
རྩོམ་པ་པོ། མ་རིས་དྷི་རེ་ཤི་མན་ནིས་། སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་རིག་པ་བ། རེ་ཨིན་ཀར་ན་ཙི་ཨོ་རིག་མཛོད་ཀྱི་གསར་འཛུགས་པ། ཞིབ་བཤེར་བྱས་པ། 2026 ཟླ་ 9།